Bản dịch và người dịch: yêu cầu nằm ở nơi tiếp nhận

Một bản dịch tốt về ngôn ngữ vẫn có thể bị từ chối vì không đúng hình thức.

Câu hỏi đúng không phải "dịch thế nào" mà ai được dịch và bản dịch phải trông ra sao — và cả hai câu ấy do nơi tiếp nhận trả lời.

Bản dịch luôn đi kèm bản được dịch

Nó không đứng một mình. Người đọc cần cả hai: bản gốc để biết tài liệu là thật, bản dịch để biết tài liệu nói gì.

Vì thế câu hỏi "chỉ nộp bản dịch có được không" gần như luôn có câu trả lời là không — nhưng vẫn nên hỏi chính nơi tiếp nhận.

Hình thức của bản dịch là một yêu cầu riêng

Nhiều nơi có yêu cầu về việc ai được dịch, bản dịch phải kèm những gì, và có cần một bước xác nhận riêng cho chính bản dịch không.

Những yêu cầu ấy khác nhau rất nhiều, và một bản dịch chính xác về nội dung vẫn có thể không đúng dạng.

Hỏi trước khi đặt dịch, không phải sau — nó tiết kiệm cả một vòng.

Tên riêng là chỗ nguy hiểm nhất

Tên người, tên tổ chức, tên nơi chốn không nên dịch nghĩa mà nên thể hiện lại cho đúng.

Một tên bị viết sai một chữ, bị đảo thứ tự, hoặc được viết theo một cách khác với các tài liệu còn lại trong hồ sơ sẽ tạo ra chỗ không khớp.

Quy tắc thực dụng: tên trong bản dịch phải giống hệt cách viết trong những tài liệu khác của cùng hồ sơ.

Dịch cả bộ một lần, cùng một nơi

Dịch lẻ từng tài liệu ở những nơi khác nhau vào những thời điểm khác nhau là cách chắc chắn để cùng một tên được viết ba kiểu.

Đưa cả bộ cùng lúc, và nếu về sau cần dịch thêm thì đưa bộ cũ cho người dịch xem để giữ nhất quán.

Việc này không tốn thêm gì và nó loại bỏ một nhóm lỗi hoàn toàn.

Bản dịch không được sửa bản gốc

Khi bản gốc có một chỗ sai, không được nhân dịp dịch mà chữa lại cho đúng.

Bản dịch phải phản ánh trung thực bản gốc, kể cả chỗ sai — vì người đọc đối chiếu hai bản với nhau, và một chỗ lệch giữa chúng còn khó giải thích hơn chính cái sai ban đầu.

Chỗ sai được xử lý ở nơi cấp tài liệu, không xử lý bằng bản dịch.

Đọc lại bản dịch trước khi dùng

Người dịch không biết hoàn cảnh của bạn; bạn thì biết.

Kiểm từng tên, từng ngày, từng tên nơi chốn — mười lăm phút này bắt được phần lớn lỗi, và chúng là loại lỗi mà người ngoài không thể tự phát hiện.

Giữ nguyên bố cục của bản gốc

Một bản dịch tốt cho phép người đọc đặt hai bản cạnh nhau và lần theo từng phần.

Vì thế nên giữ nguyên thứ tự các mục, giữ chỗ cho những phần không dịch được như con dấu hay chữ ký, và ghi rõ chỗ nào trong bản gốc không đọc được thay vì bỏ trống im lặng.

Một bản dịch được sắp xếp lại cho gọn mắt thì khó đối chiếu, và người đọc buộc phải dừng lại nhiều hơn.

Giữ lại bản dịch đã dùng

Một bộ dịch tốt là tài sản dùng lại được: nó giữ cho cách viết tên nhất quán qua nhiều việc và nhiều năm.

Lưu cả bản điện tử, ghi rõ dịch khi nào và bởi ai, và đưa nó ra mỗi lần cần dịch thêm.

Nói cho người dịch biết bản dịch dùng vào việc gì

Cùng một tài liệu có thể được dịch theo hai cách: một cách dễ đọc cho người bình thường, một cách bám sát từng mục cho thủ tục.

Nói rõ bản dịch này để nộp ở đâu và cho việc gì giúp người dịch chọn đúng cách, và giúp họ hỏi lại bạn ở những chỗ cần chính xác.

Khi bản dịch cũng cần một bước xác nhận

Ở nhiều nơi, không chỉ bản gốc mà cả bản dịch đều phải qua một bước nữa.

Bước ấy nằm ở đâu trong thứ tự — trước hay sau bước dành cho bản gốc — là chi tiết ảnh hưởng thẳng tới kế hoạch, và làm sai thứ tự thì phải làm lại.

Bài tiếp theo của chuyên mục này nói riêng về thứ tự.

Điều bài này không làm

Không nêu ai được phép dịch, yêu cầu về bản dịch hay quy định của bất kỳ nước nào, và không giới thiệu hay đánh giá bất kỳ đơn vị dịch thuật nào.

Hỏi nơi sẽ tiếp nhận về yêu cầu đối với bản dịch trước khi đặt dịch; chỗ sai trên bản gốc thì xử lý ở nơi đã cấp.